Het Lexicon Ideeëncentrum is een alfabetische lijst van namen en begrippen op het gebied van ideeën, ideeënsystemen, ideeënmanagement en innovatie. Met daarbij zoveel mogelijk een link naar uitgebreidere informatie elders op de site van het Ideeëncentrum. Onderdeel van het Lexicon is de lijst van internetadressen van organisaties en bedrijven op deze gebieden.

Aanvullingen, wijzigingen en opmerkingen zijn van harte welkom op het Secretariaat Ideeëncentrum.

Voor de verklaring van namen en begrippen.is de verklaring genomen die direct of indirect te maken heeft met het Ideeëncentrum of met ideeën, ideeënsystemen, ideeënmanagement of innovatie.

Aanmoedigingspremie. Als een idee niet voor een ‘echte’ beloning in aanmerking komt, is een dergelijke premie een blijk van waardering voor de genomen moeite en om de ideeëninzender te stimuleren ideeën te blijven inzenden. Premie in de vorm van klein geldbedrag of een waardebon. Lees ook Reglement.
Adviesteam. Een permanent of ad hoc samengestelde groep personen die ingezonden ideeën beoordeelt en advies uitbrengt met betrekking tot de waardering daarvan.
Analogieën. Het in groepsverband leggen van niet voor de hand liggende relaties met een bepaald onderwerp.
Auteursrecht. Het uitsluitend recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen bij de wet gesteld.
Award / Ideeëncentrum Award. Jaarlijks reikt het Ideeëncentrum aan leden één award of meerdere awards uit op de Nationale IdeeënDag aan personen bij bedrijven en aan bedrijven die zich hebben onderscheiden op het gebied van ideeën en ideeënmanagement. Lees ook Nationale IdeeënDag.
Beloning. Inzenders van een waardevol idee dat doorgaans tot een besparing of een verbetering leidt, komen in aanmerking voor een beloning. Deze beloning wordt volgens richtlijnen van het ideeënsysteem berekend en uitgekeerd. Lees ook Reglement.
Beloningsrichtlijnen. Regels in een ideeën(systeem)reglement opgenomen om te komen tot vaststelling van een beloning. Lees ook Reglement.
Beloningssysteem. Systeem dat de beloningen regelt voor afgehandelde ideeën. Lees ook Reglement.
Besparing. Het bedrag dat als gevolg van een ingevoerd idee bespaard kan worden. Berekeningsperiode over één jaar na invoering. Lees ook Reglement.
Brainstormen. Gestructureerd groepsgesprek met individuen. Doel is om via ‘kruisbestuiving’ te komen tot spontane uitspraken (ideeën). Lees ook Brainstormen.
Brainwriting. Brainstormen op papier. De leden van een hele groep (meestal bestaande uit 6 à 7 personen) krijgt een vel papier met een aantal kaders waarin een idee (hoe ‘gek’ ook) genoteerd wordt. Daarna wordt door iedereen het papier steeds naar dezelfde kant doorgegeven. Je leest het idee van de buurman en schrijft al of niet geïnspireerd door dat idee, een nieuw idee op. Lees ook Brainwriting.
Brutobesparing. Berekening en periode van besparing, exclusief eventueel beloningen en kosten die gemaakt moesten worden om tot die besparing te komen.
Certificaat. Een bij het Ideeëncentrum beschikbaar document om personen en bedrijven te onderscheiden.
Chatsessie. Brainstormen via elektronische weg.
Consultancy. Informatie over ideeënsystemen en ideeënmanagement kunnen persoonlijk en mondeling gegeven worden door aan het Ideeëncentrum verbonden consultants.
Cursus. Het Ideeëncentrum heeft korte cursussen in de vorm van workshops. Deze cursussen duren één middag. Vooralsnog zijn er twee: ‘Commitments binnen Ideeënmanagement’ en ‘Interne en externe communicatie rond ideeënmanagement’. Voor leden Ideeëncentrum gratis; niet-leden betalen € 50,-. Lees ook Opleidingen.
Creatie. Schepping door mensen van ‘iets’; dat iets kan van alles zijn: een gebouw, een apparaat, maar ook een maaltijd of een film…
Creativiteit. Het vermogen om niet voor de hand liggende ideeën en oplossingen te bedenken. Wegen zoeken buiten de gebaande paden om het doel (toch) te bereiken.
De Bono. Dr. Edward de Bono; doceerde aan de universiteiten van Cambridge, Londen en Harvard. Zijn (simpele) technieken en methodes om creatief en constructief te leren denken worden wereldwijd gebruikt. Zijn denktechnieken zijn in trainingen te volgen.
Dicisionroom. Ruimte waarin beslissingen beïnvloed worden door interieur, kleuren, geuren en attributen.
DienstenKIT. Het Ideeëncentrum heeft al haar diensten verzameld in een digitale DienstenKIT. Met daarin alle ‘gereedschappen’ en materialen op het gebied van en voor ideeën, ideeënsystemen, ideeënmanagement en innovaties. Lees ook DienstenKIT.
Doorgeven. Een ‘van vroeger’ bekend spelletje in groepsverband. Iemand begint met op een vel papier iets te schrijven over een bepaald onderwerp (probleem/idee). Het papier wordt daarna doorgegeven. Alle anderen schrijven ook een regel. Ermee doorgaan zolang er nog iets zinnigs op papier komt.
Documentatie. Bij het Ideeëncentrum aanwezige informatie over diverse onderwerpen op het gebied van ideeën en innovatie. Gratis voor leden. Lees ook Documentatie.
Eigendomsrecht. Het (in een ideeënsysteem) omschreven recht op ideeën.
Entrapreneurship. Het intern stimuleren van innovatief gedrag en ondernemerschap waarbij organisatorische condities geen belemmering mogen vormen.
Facilitymanagement. Bedrijfsonderdeel van waaruit ideeënsystemen uitstekend geïntroduceerd en uitgevoerd kunnen worden.
Gaspersz, Jeff. Hoogleraar Innovatie verbonden aan Universiteit Nyenrode en zelfstandig adviseur en publicist op het gebied van innovatiemanagement. Auteur diverse boeken. Lees ook Boeken.
Geautomatiseerde ideeënsystemen. Software voor behandeling en afhandeling van ideeën bij organisaties. Lees ook Software.
Gezegd & Gezegd (G&G). Rubriek van het Ideeëncentrum op de website en in het blad Idee en Werk. Lees ook Gezegd & Gelezen.
Groepsidee. Idee ingediend conform een reglement, afkomstig van een groep medewerkers. Eventuele beloning ook groepsgewijs.
Helpdesk. Dienst op de website van het Ideeëncentrum voor leden en niet-leden. Lees ook Helpdesk.
Ideamanagement. Instrument om binnen een organisatie medewerkers te stimuleren tot een actieve houding om werkzaamheden beter, sneller, goedkoper, plezieriger en doeltreffender uit te voeren.
Idee. Volgens Van Dale: gedachte over iets; ingeving; inval; denkbeeld of voorstel tot verbetering. Ook (volgens Ideeëncentrum): voorstel dat kan leiden tot kwaliteitsverbeteringen van werkwijze, producten of diensten, met als resultaat (kosten)besparingen, gemotiveerder personeel en meer tevreden interne en/of externe klanten.
Idee en Werk. Kwartaalblad voor leden van het Ideeëncentrum. Met actuele onderwerpen, de rubrieken ‘Tien vragen aan…’ en ‘Uitgelezen’, de agenda van activiteiten en nieuws voor leden en andere geïnteresseerden. Lees ook Idee en Werk.
Ideebeoordelaar. Persoon die beoordeelt of idee inderdaad tot verlaging kosten, gemotiveerdere werknemers of verbetering arbeidsproces leidt.
Ideeënboekje. Het altijd en overal aanwezige notitieboekje om een spontaan idee direct te kunnen noteren om het vooral niet te vergeten.
Ideeborging. Nadat een idee is ingevoerd/gerealiseerd erop toezien dat het bewuste idee ook blijft gebruikt worden.
Ideeënbank. Verzameling van uit eigen nieuwsgaring verzamelde ideeën door het Ideeëncentrum. Onderwerpen voor leden grotendeels via de website te raadplegen. Lees ook Documentatie.
Ideeënbus. Fysiek aanwezige bus waarin een ideeëninzender het idee ter beoordeling kan deponeren. Tegenwoordig nauwelijks meer gebruikt. Daarvoor is in de meeste situaties de elektronische ideeënbus gekomen.
Ideeënbusbeheerder. Vooral vroeger in de tijd van de ‘echte’ ideeënbus de functionaris die de ideeën verzamelde en voor afhandeling zorgdroeg. Door de huidige ideeënsystemen met alle andere aspecten die daaraan verbonden zijn, tegenwoordig meestal ideeënmanager genoemd.
Ideeënbuscommissie. Commissie die volgens een reglement ingezonden ideeën beoordeelt. Daaraan voorafgaand zijn deze ideeën meestal door een functionaris (ideeënmanager) behandeld.
Ideeëncentrum. Vereniging voor innovatie en ideeënmanagement. Leden zijn bedrijven vanaf 100 werknemers met een vorm van ideeënmanagement. Lees meer Ideeëncentrum.
Ideeëninzender. Persoon die gevraagd of ongevraagd een idee indient.
Ideeënman. Iemand die al of niet voor zijn beroep binnen een groep of organisatie ideeën oppert die eventueel door anderen kunnen worden uitgewerkt (Van Dale).
Ideeënmanagement (afgekort IDM of idm). In een bedrijf of organisatie aanwezige filosofie op het gebied van ideeën en ideeënsystemen. Lees ook Ideeënmanagement.
Ideeënmanager. Verantwoordelijke functionaris bij een bedrijf of organisatie voor het uitdragen en uitvoeren van het ideeënmanagement. Lees ook Ideeënmanagement.
Ideeënnetwerk. Vroeger zo genoemde bijeenkomsten georganiseerd door het Ideeëncentrum. Doel de onderlinge band tussen leden te verstevigen en niet-leden kennis te laten maken met ideeën, ideeënsystemen en het Ideeëncentrum. Vanaf 2007 worden deze bijeenkomsten in de vorm van IDsessies gehouden. Lees ook IDsessies.
Ideeënraad. Bij grotere bedrijven soms aanwezige raad; vaak als een andere naam voor ideeëncommissie.
Ideeënreglement. Een op papier gesteld reglement met alle regels rond indienen, behandelen, borgen en belonen van ideeën. Voorbeeldreglement verkrijgbaar bij het Ideeëncentrum. Lees ook Reglement.
Ideeënsysteem. Een volgens richtlijnen opgesteld al of niet geautomatiseerd systeem om ideeën gestructureerd in te zenden, te behandelen, af te handelen en te belonen. Lees ook Reglement.
Ideeënteam. Een groep medewerkers die wordt samengesteld om zich te buigen over een bepaald probleem of omstandigheid met als doel het op te lossen of te verbeteren.
Ideetoernooi. Een binnen een organisatie te houden toernooi. In een bepaalde periode kunnen medewerkers nieuwe producten of diensten voorstellen. Doel is om in competitievorm medewerkers te prikkelen en zich op een bepaald onderwerp te focussen.
IDsessies. Middagbijeenkomsten bij in principe een lidbedrijf. Centraal staat steeds een actueel of interessant onderwerp op het gebied van ideeën, ideeënsystemen en innovatie. Gratis voor leden; niet-leden betalen € 50,-. Lees ook IDsessies.
Implementatie. Daadwerkelijke invoering of realisatie van een afgehandeld en beloond idee.
Incentive. Een geschenk(je) als beloning voor actief meedenken. Kan los staan van het wel of niet belonen van een idee.
Innovatie. Technische of industriële vernieuwing; nieuwigheid (Van Dale).
Innovatiemanagement. Het geheel van denken en doen bij het management op gebied van innovatie(s).
Innovatiemeter. Op de website van het Ideeëncentrum aanwezige meter om vast te stellen in welke mate organisaties profiteren van innovaties en/of ideeënsystemen of juist wat zij op dat gebied mislopen. Lees ook Innovatiemeter.
Innovatievoucher. Vouchers die door SenterNovum namens Ministerie van Economische Zaken van € 2.500,- en € 7.500,- vooral aan het MKB ter beschikking worden gesteld om kennis ‘in te kopen’ (zie ook www.senternovum.nl).
Innovatieplatform. Door de regering in 2003 ingesteld en in 2006 geactualiseerd platform met als opdracht voorstellen te ontwikkelen om de innovatiekracht van Nederland te versterken. (Zie www.innovatieplatform.nl).
Innovatieproces. Het fasegewijs en planmatig toewerken naar een vooraf gesteld doel waarbij de overtuiging tot innovatie aanwezig is.
Introductiecursus. Korte cursus in de vorm van een workshop van het Ideeëncentrum om kennis te maken met ideeënsystemen. Ook als ‘opfris’cursus te gebruiken voor bedrijven met een ideeënsysteem waaruit niet, nauwelijks of te weinig rendement gehaald wordt. Lees ook Opleidingen.
Inventief. Het op een verrassende wijze benaderen van een onderwerp/probleem met als resultaat vaak een geheel eigen kijk en een al even verrassende oplossing.
Kaizen. Kaizen betekent voortdurende verbeteringen die afkomstig zijn uit alle lagen van de organisatie. Het was de sleutel van Japans succesvolle concurrentie. Bij Kaizen moet het management medewerkers stimuleren ideeën voor verbeteringen in te dienen. Lees ook Kaizen.
Kaizen Blitz. Op Kaizen gebaseerde methode maar dan voor een snelle, eenmalige en gerichte actie. Lees ook Kaizen Blitz..
Kit. Zie DienstenKIT.
Klachten. Onderbelichte bron voor ideeën en verbeteringen. Voor ideeënmanagers zaak om structureel inzicht in klachten te krijgen.
Kwaliteitscirkels. Het systematisch doorlopen van een aantal opeenvolgende stappen die gericht zijn om de kwaliteit te verbeteren. Deze cirkels richten zich specifiek op kwaliteitsgerichte aandacht. Lees ook Kwaliteitscirkels.
Lateraal denken. Denkpatroon buiten de gebaande wegen. ‘Uitvinding’ van De Bono
Lean Manufactoring. Een bedrijfsproces en verbeteringsmethode. Richt zich op het reduceren van verspillingen. Brengt in kaart welke bedrijfsprocessen wel en geen waarde toevoegen. Lees ook Lean Manufactoring. (Zie onder andere www.adviseren.nl, www.tno.nl en www.leaninstituut.nl.)
Licentie. Overeenkomst tussen uitvinder en licentienemer.
Managementgame. Met (bijvoorbeeld) rollenspel duidelijk krijgen hoe om te gaan met bepaalde onderwerpen en omstandigheden.
Merkenbureau. Het startpunt voor registratie van merken, design, ideeën, concepten en domeinnamen. (Zie onder andere www.merkenbureau.nl en www.boip.int.)
Merkenrecht. Na registratie van een merk kan meteen aanspraak gemaakt worden op het recht. De duur van het recht bedraagt tien jaar. Verlenging van het recht is echter onbeperkt.
Modellenrecht. Wet uit 1966 die de bescherming van het uiterlijk van een gebruiksvoorwerp in de vorm van tekeningen of modellen regelt.
Nationale IdeeënDag. Jaarlijkse dag georganiseerd door het Ideeëncentrum. Ideeëninzenders van lid-bedrijven met uitzonderlijke ideeën, komen op deze dag in aanmerking voor de award. Een andere award wordt uitgereikt aan het bedrijf (lid van de vereniging) dat een uitzonderlijke prestatie leverde met haar ideeënsysteem. Een deskundige jury kiest hiervoor uit de ontvangen nominaties. Lees ook Nationale IdeeënDag.
Nationaal IdeeënCongres (NID). Eens in de zoveel jaren wordt er door het Ideeëncentrum in combinatie met een Nationale IdeeënDag, een Nationaal IdeeënCongres gehouden. Naast de activiteiten die gebruikelijk zijn op de NID, is dan een congres aan het programma toegevoegd. Lees ook Nationaal IdeeënCongres.
Nettobesparing. Besparingsbedrag, berekend over een bepaalde periode, dat overblijft na aftrek van beloningen en andere kosten die gemaakt zijn om de besparing te realiseren. Lees ook Reglement.
NieuwsFLITS. Maandelijks e-mailbericht van het Ideeëncentrum aan haar leden. Met daarin een opsomming van de wekelijks verschijnende nieuwsfeiten op de website. Het geeft in een ‘flits’ het nieuws van de twee maanden daaraan voorafgaand. Lees ook NieuwsFLITS.
Octrooi. Een exclusief recht voor een vinding; bescherming voor uitvindingen. Wordt door de overheid gegeven (zie www.octrooicentrum.nl).
Onderscheidingsteken. Speld of insigne dat een medewerker krijgt uitgereikt naar aanleiding van een idee.
Onderzoekteams. Teams die in het leven worden geroepen om binnen een organisatie of bedrijf met elkaar te bellen of te mailen over de strategie voor innovatie.
Ontdekking. Meestal verrassenderwijs iets voor het eerst weten of zien, of ‘bespeuren’ dat iets bestaat.
Patent. Zie ‘Octrooi’.
Premie. De waardering uitgedrukt in geld, een cadeau of goederen voor een idee dat is ingediend en afgehandeld. Lees ook Reglement.
Reglement. Het reglement dat hoort bij een ideeënsysteem dat in het bedrijf of de organisatie wordt gehanteerd. Lees ook Reglement.
Sociale innovatie. Veranderingen in bedrijfsprocessen. Manier van werken, leidinggeven en organiseren waardoor er met vertrouwen vernieuwd kan worden (zie www.socialeinnovatie.nu).
Spreukwoorden. Lijst van gezegdes en spreekwoorden op het gebied van ideeën, creativiteit en innovatie. Om eventueel te gebruiken bij acties. Lees ook Spreukwoorden.
Stroomschema. Het schematisch weergeven van achtereenvolgende handelingen vanaf inzenden idee tot en met implementatie of realisatie ervan. (Verkrijgbaar bij Ideeëncentrum.)
Subsidie. De mogelijkheden in geld uitgedrukt die voor innovatie en/of ideeën kunnen worden aangevraagd. Lees ook Geldstromen.
Thema(tische aanpak). Vastgestelde periode waarin een onderwerp of probleem wordt verbonden aan een thema en daardoor extra aandacht krijgt.
TPM, Total Productive Maintenance. Een uit Japan afkomstige aanpak van het onderhoud in fabrieken. TPM richt zich op het bereiken van maximale effectiviteit van machines tijdens de gehele levensduur. Lees ook TPM.
TPM, Total Productive Manufacturing. Instrument van World Class Manufacturing (WCM) waarbij productie, onderhoud en planning als één productieteam wordt gezien. Afwijkend van andere verbeterprocessen is vooruitgang bij TPM te meten volgens Overall Equipment Effectiveness. Lees ook TPM. (Zie voor WCM www.censor.nl.)
TQM, Total Quality Management. Het continu verbeteren; het doorgaan op een eerdere verbetering. Of anders gezegd: borgen. Elke stap vooruit en elke belangrijke handeling die in het bedrijfsproces belangrijk is, wordt vastgelegd volgens een kwaliteitssysteem. Lees ook TQM.
Uitvinder. Iemand die vaak op een verrassende, originele en vooral eigenzinnige wijze een probleem oplost of op een creatieve manier met iets nieuws ‘op de proppen’ komt.
Uitvinding. Iets nieuws of ongewoons wat iemand begint of naar voren brengt (Van Dale).
Ventureteam. Door een organisatie in te stellen permanent of ad hoc team dat zich bezighoudt met Venturing. Lees ook Ventureteam.
Venturing. Het stimuleren van projecten die nieuw zijn voor de onderneming en waarvan de uitkomst onzeker is. De venturingstrategie van een onderneming heeft betrekking op de prikkels die interne ondernemers krijgen om dergelijke nieuwe projecten te initiëren. Lees ook Venturing.
Waardering. Het belonen in de vorm van geld of goederen voor het indienen van een idee of voor het meedenken dat tot een verbetering leidt.
Website. Bedoeld is website Ideeëncentrum met nieuws op het gebied van ideeën en innovatie en informatie van en over de vereniging. Adres website www.ideeencentrum.nl.
De algemene informatie is ook toegankelijk voor niet-leden en andere geïnteresseerden. Alleen leden hebben met hun wachtwoord toegang tot beschermde ‘eigen’ pagina’s.
Websites. Websites op het gebied van ideeën, innovatie en creativiteit die als bijlage bij deze Lexicon is gevoegd. Ook bereikbaar via Links op homepage.
Wensdenken. Een brainstormtechniek dat begint met de ‘wens’woorden: ‘Ik wou dat…’ Daarop (creatief) doorgaan kan tot verrassende ideeën en oplossingen leiden. Lees ook Wensdenken.
Werkoverleg. Gestructureerd (werk)overleg met medewerkers kan ook prima worden gebruikt voor het bedenken van creatieve oplossingen voor problemen of voor verbeteringen.
Workshops Ideeëncentrum. Met Ingang van 2007 houdt het Ideeëncentrum workshops die één middag duren. Er zijn er twee: ‘Commitments binnen Ideeënmanagement’ en ‘Interne en externe communicatie rond ideeënmanagement’. Op verzoek kunnen ook andere onderwerpen aan de orde komen. Gratis voor leden; niet-leden betalen € 50,-. Lees ook Opleidingen.
www.ideeencentrum.nl. Website van het Ideeëncentrum. Bestemd voor informatie en communicatie met leden. De algemene informatie is toegankelijk voor niet-leden en geïnteresseerden. Alleen leden hebben met hun wachtwoord toegang tot beschermde pagina’s.

Voor de lijst van website-adressen van namen organisaties op het gebied van ideeën, innovatie en creativiteit zie Links.